Huidige stand van zaken passend toewijzen: betaalbaarheid en beschikbaarheid in meeste regio's nog niet in balans

Sinds 1 januari 2016 moeten corporaties passend toewijzen. Vooruitlopend op de invoering waren de berichten uit de corporatiesector sceptisch. Bijna een jaar verder zijn de berichten in de media wat verminderd, maar is USP nieuwsgierig hoe deze invoering verlopen is, welke acties corporaties hebben genomen en welke consequenties zij zien voor de corporatie zelf, maar ook voor de huurder en woningzoekende. Om deze balans op te kunnen maken heeft USP in november en december 2016 219 corporaties online ondervraagd. In dit artikel leest u de bevindingen.Bijna een jaar geleden is het passend toewijzen ingevoerd. Corporaties moeten woningzoekenden met een laag inkomen een woning bieden die ze kunnen betalen. In de wet staat dat 95% van de woningen die worden toegewezen aan huishoudens met recht op huurtoeslag een prijs moet hebben onder de zogenaamde ‘aftoppingsgrens’.Helft corporaties positief over uitgangspunten passend toewijzen; overgangsregeling was fijn geweestVan de ondervraagde corporaties zegt bijna de helft (47%) positief te staan ten opzichte van de uitgangspunten van passend toewijzen. Deze groep noemt met name betere betaalbaarheid van woningen en de bescherming van huurders met een kleine beurs als voordeel. Daarnaast is er ook een groep die vraagtekens zet bij de uitgangspunten van passend toewijzen. Medewerkers van corporaties die neutraal of negatief antwoorden, noemen:

  • de mogelijke effecten op de differentiatie van wijken,
  • het feit dat bepaalde groepen net buiten de boot vallen,
  • de beperking van keuzevrijheid van woningzoekenden,
  • de administratieve rompslomp voor de corporatie en
  • de ongewenste betutteling door de overheid van burgers.

Veel corporaties noemen ook dat een goede invoering tijd kost en dat een overgangsregeling fijn zou zijn geweest.Investeringsruimte corporaties beperkt, veel administratieEén op de drie corporaties zegt dat de invoering van passend toewijzen voor problemen heeft gezorgd bij de corporatie zelf. Corporaties hebben verschillende aanpakken gehanteerd om de 95% te kunnen halen. 47% van de corporaties zegt de huurprijzen van woningen over de hele linie te hebben verlaagd om meer mensen met huurtoeslag in aanmerking te laten komen voor hun woningen. Corporaties die niet grootschalig hun huren hebben verlaagd, kampen met leegstand in bepaalde segmenten van hun bezit. Beide aanpakken hebben effect op de financiële positie en investeringsmogelijkheden van de corporatie. Van de corporaties zegt 52% dat door passend toewijzen de investeringsruimte van de corporatie is afgenomen. Ongeveer 15% zegt dan ook de prijzen van woningen voor niet-huurtoeslagontvangers te hebben verhoogd om deze kosten te dekken. Daarnaast noemen veel corporaties problemen omtrent de administratie van het passend toewijzen. Toewijzingssystemen moesten worden aangepast, recente inkomens getoetst en toewijzingen teruggedraaid omwille hiervan. Dit heeft een grote administratieve druk op de corporaties gelegd. Leegstand en wachtlijsten, keuzevrijheid beperktUiteraard heeft de invoering van passend toewijzen de nodige effecten op de (nieuwe) huurder en woningzoekende. Veel corporaties noemen de lang wordende wachtlijsten in het goedkope segment en tegelijkertijd de leegstand bij iets duurdere woningen. De keuzevrijheid voor huurders is daarnaast beperkter geworden. Een aantal groepen huurders lijken buiten de boot te vallen. Het gaat hierbij om grotere gezinnen met een laag inkomen die vaak op zoek zijn naar een iets grotere (lees: duurdere) woning, maar hier niet meer voor in aanmerking komen. Van de corporaties zegt 53% dat deze doelgroep in hun regio problemen ondervindt. Ook bij ouderenhuisvesting ziet men problemen (43% van de corporaties). Deze woningen zijn vaak iets duurder door aanpassingen en/of bijgeleverde services, waardoor senioren met een laag inkomen niet meer in aanmerking komen voor deze woningen. Een aantal corporaties experimenteert met het zogenaamde tweehurenbeleid waardoor keuzevrijheid en betaalbaarheid in stand blijft.Betaalbaarheid en beschikbaarheid (nog) niet in balansAl met al zegt een groot deel van de corporaties (35%) dat na de invoering van het passend toewijzen de betaalbaarheid en beschikbaarheid nog niet in een goede balans zijn gekomen. Nog eens een kwart is afwachtend (neutraal) in zijn mening. Het goede nieuws is dat ondanks dat veel corporaties zeggen dat hun investeringsruimte beperkter is geworden, dit volgens de corporaties nauwelijks effect heeft op de nieuwbouwplannen van de corporaties. Na een overgangsperiode zou het voor corporaties makkelijker moeten worden om te anticiperen op wensen en behoeften in de markt en de bijbehorende gevolgen voor het woningbezit. Hierbij is het belangrijk de doelgroepen die nu net buiten de boot vallen goed in de gaten te houden of voorzieningen te treffen en daarnaast de effecten op de doorstroming van huidige huurders goed te monitoren.Voor meer informatie kunt u contact opnemen met:USP Marketing Consultancy, Business Unit Woon Veerle Forschelen-Janssen ( forschelen@usp-mc.nl) Jan-Paul Schop ( schop@usp-mc.nl) Martijn Verschoor ( verschoor@usp-mc.nl) Edwin Veraart ( Veraart@usp-mc.nl) Telefoon: 010-2066900 Internet : www.usp-mc.nlDiscussieer mee op de LinkedIn-group 'Corporatie & Beleid'Volg 'USP voor Corporaties' op Twitter