Effecten van de Nieuwe Aanbestedingswet in de GWW-sector

Henri Busker

Door Henri Busker
25 nov 2015
Bouw,

Op 1 april 2013 is de Nieuwe Aanbestedingswet in werking getreden. In opdracht van MKB INFRA heeft USP Marketing Consultancy al 4 metingen verricht aangaande de effecten van deze wet. Dit is gebeurd onder zowel opdrachtgevers (gemeenten, provincies, waterschappen en Rijkswaterstaat) als onder opdrachtnemers (aannemers GWW). In bijgaand artikel vindt u het persbericht van MKB INFRA alsmede een link naar het volledige onderzoeksrapport.

ConclusiesEen echte doorbraak ten faveure van het mkb heeft de Nieuwe Aanbestedingswet nog steeds niet kunnen bewerkstelligen. Rijkswaterstaat doet het in de ogen van opdrachtnemers beter en gemeenten slechter. Het onderhands aanbesteden groeit, het onnodig clusteren neemt weer toe, EMVI blijkt niet zaligmakend en de offertekosten bij EMVI rijzen de pan uit. Dit blijkt uit het onderzoek naar de effecten van de Nieuwe Aanbestedingswet, dat USP Marketing Consultancy in opdracht van MKB INFRA heeft gedaan onder opdrachtgevers en opdrachtnemers. De ‘Monitor Nieuwe Aanbestedingswet’ is woensdag 28 oktober 2015 overhandigd aan SP-Tweede Kamerlid Sharon Gesthuizen, tijdens de Ledenvergadering van MKB INFRA in Veenendaal.

Meer onderhands aanbestedenOpdrachtgevers beoordelen de Nieuwe Aanbestedingswet opnieuw veel positiever dan opdrachtnemers, die steeds kritischer worden. Rijksoverheid en de Waterschappen worden beter beoordeeld, met name op de gegronde redenen wanneer wordt afgeweken van EMVI. Wel blijkt dat er grote verschillen zijn van opdrachtgever tot opdrachtgever; de ene gemeente is de andere niet. Daarnaast is sprake van een forse verschuiving in de richting van meer onderhands aanbesteden; vrij logisch volgens MKB INFRA, dit voorkomt ingewikkelde en kostbare aanbestedingsprocedures. Door kleine aanbestedingen meer onderhands te laten verlopen, worden minder kosten gemaakt dan bij een openbare procedure en is de slagingskans van lokale en regionale aannemers hoger. Opdrachtgevers zien in het afgelopen jaar het aandeel in de omzet van regionale en lokale ondernemers toenemen met 23% resp. 21%.

Onnodig clusteren terug en alsmaar stijgend offertekosten bij EMVIOpdrachtgevers lijken weer oud gedrag te vertonen door onnodig te clusteren; dit neemt volgens MKB INFRA helaas weer toe van 18% vorig jaar tot 27% nu. Verontrustend is dat maar liefst 18% van de opdrachtnemers aangeeft dat eerst op prijs en dan op kwaliteit wordt beoordeeld. Dat EMVI (Economisch Meest Voordelige Inschrijving) niet zaligmakend is, blijkt uit het feit dat opdrachtgevers en opdrachtnemers bewust kiezen voor aanbesteden op laagste prijs of niet inschrijven. Bij EMVI komt de perceptie van opdrachtgevers niet overeen met de daadwerkelijke ervaring van opdrachtnemers. Dit zou kunnen komen door de alsmaar stijgende offertekosten; 80% van de opdrachtnemers ziet deze kosten nog steeds stijgen, waarbij de gemiddelde stijging inmiddels 63% bedraagt. Een opdrachtgever denkt bijvoorbeeld dat een offertevergoeding van €5.000 voldoende is, terwijl de opdrachtnemer daadwerkelijk €10.000 offertekosten heeft.

EMVI onbedoelde onruststoker bij aanbestedingenEMVI is volgens MKB INFRA op dit moment onbedoeld nog één van de onruststokers in de aanbestedingspraktijk. Voor de hoge offertekosten, het geforceerd verzinnen van criteria die vervolgens tot grote onduidelijkheid leiden en de vele interpretaties die in opdrachtgeversland de ronde doen, moet een oplossing komen. Duidelijkheid wanneer wel of geen EMVI-aanbesteding, kan de aanbestedingspraktijk alleen maar ten goede komen. In dit verband heeft MKB INFRA in het boekje ‘Contract op Maat’ voorstellen gelanceerd wanneer wel of geen EMVI te hanteren. EMVI mag nooit spelbreker worden bij het realiseren van de doelstellingen van de Aanbestedingswet. Het boekje ‘Contract op maat; voorstellen voor een betere aanbestedingspraktijk’ kunt u hier downloaden.

Aanbesteden binnen de grenzen van de wetOverigens is het ook voor MKB INFRA enigszins gissen naar de oorzaken waarom de Nieuwe Aanbestedingswet niet tot echte doorbraken heeft geleid. Molens bij een deel van de opdrachtgevers draaien wellicht wat langzaam?! MKB INFRA heeft in ieder geval besloten voor de leden cursussen aanbestedingen te organiseren om binnen de kaders en mogelijkheden van de wet grotere stappen te kunnen gaan zetten, die leiden tot betere resultaten voor mkb-bedrijven.

Download de Monitor Aanbestedingswet oktober 2015.