Cookievoorkeuren
InstellingenIk ga akkoord

Building information modelling (BIM); een exploitatievergunning?

Als iemand mij zou vragen wat de belangrijkste trend in de bouwsector is, zou ik antwoorden met digitalisering, of meer specifiek BIM (building information modelling). Uiteraard zijn er meer trends zoals het tekort aan arbeidskrachten, prefabricage, volledig elektrisch en nog veel meer. Ik denk echter dat digitalisering en BIM centraal staan. BIM zorgt voor een snellere en eenvoudigere bouw (en is een van de oplossingen om het tekort aan arbeidskrachten tegen te gaan) met minder faalkosten. Prefabricage wordt ook eenvoudiger gemaakt wanneer BIM wordt gebruikt. Voor mij zal BIM (en is in sommige gevallen al) een licentie zijn om te werken. Dat gezegd hebbende, in Europa is de adoptie van BIM per land anders. In sommige gevallen zijn er aanzienlijke verschillen. Ik wil u graag mijn mening geven over de redenen waarom.

Nederland

Vanaf het moment dat we in 2013 BIM-adoptie zijn gaan meten, loopt Nederland hierin voorop. Over het algemeen zijn Nederlandse architecten de meest digitale en innovatieve architecten van alle Europese landen. De BIM-adoptie ligt in Nederland ruim boven de 60% en nog belangrijker, als BIM in projecten wordt gebruikt, levert het een onevenredig groot deel van de totale omzet van het architectenbureau op. Dit is niet verrassend, omdat BIM meestal wordt gebruikt voor de grotere niet-residentiële projecten. In Nederland wordt het echter ook gebruikt voor nieuwbouwwoningen wanneer meerdere identieke huizen worden gebouwd (het Nederlandse terras/rijwoningen). De belangrijkste reden voor het gebruik van BIM in Nederland is de vraag vanuit de markt.

Het Verenigd Koninkrijk

Samen met Nederland is het Verenigd Koninkrijk koploper als het gaat om BIM-adoptie. De BIM-adoptie groeit de laatste jaren echter nauwelijks. Het is min of meer stabiel op iets minder dan 40%. Ik zou zelfs zo ver willen gaan om te zeggen dat het Verenigd Koninkrijk de komende jaren door Frankrijk zal worden ingehaald als het gaat om BIM-adoptie. De redenen voor deze stagnatie? Ik denk dat het te maken heeft met het feit dat nieuwbouwwoningen een belangrijke aanjager zijn voor de Britse bouwgroei. Daarnaast wordt BIM niet zo vaak gebruikt in dergelijke projecten wat in tegenstelling is in vergelijking met Nederland. Bovendien lijkt de vraag vanuit de markt veel lager dan in Nederland en is er weinig te weten over de druk van de overheid om BIM over te nemen. Als je de architecten die BIM niet gebruiken vraagt waarom ze het niet gebruiken, is het antwoord vaak dat er weinig tot geen vraag is naar hun principes.

Frankrijk

In Frankrijk is de hoogste groei van BIM-adoptie zichtbaar. In 2013 lag de BIM-adoptie onder de 10%, in 2017 lag deze al ruim boven de 30%. De belangrijkste reden voor deze verrassend hoge groei is het feit dat de markt en de overheid deze vragen/dwingen. Bovendien hebben Franse architecten hoge verwachtingen van de toekomstige vraag naar BIM.

Spanje

In Spanje kan een vergelijkbare ontwikkeling worden gezien als in Frankrijk, hoewel de groei minder ingrijpend is. De vraag (of zelfs gedwongen regulering) van publieke principes is ook sterk, maar minder dan in Frankrijk. In Frankrijk wordt bijna 40% van alle projecten toegewezen door publieke klanten (die BIM-gebruik eisen), in Spanje is dit cijfer veel lager. Toch beweegt Spanje zich naar het midden van de Europese landen als het gaat om BIM-gebruik en behoort het niet langer tot de bodemlanden.

België

In België is de BIM-adoptie in 2017 min of meer verdrievoudigd ten opzichte van 2013. Bijna de helft van alle architecten die met BIM werken, zegt dat ze dit zijn gaan doen omdat het door de markt werd gedwongen. De redenen voor deze groei liggen minder voor de hand, omdat residentiële nieuwbouw & renovatie sterk is in België en doorgaans niet leidt tot een hoger BIM-gebruik. Een verklaring zou kunnen zijn dat de invloed van hun buren in Nederland en Frankrijk ook gevolgen heeft voor Belgische architecten.

Duitsland

BIM-adoptie in Duitsland verloopt heel langzaam. Slechts 1 op de 5 Duitse architecten maakt op dit moment gebruik van BIM. Dit beoordeelt ze onderaan de lijst als het gaat om BIM-adoptie in Europa. De Duitse architecten voelen veel minder druk van publieke klanten om BIM te implementeren, terwijl we in andere landen hebben gezien dat dit een belangrijke drijfveer is voor BIM-adoptie. Een paar jaar geleden stimuleerde de Duitse overheid wel het BIM-gebruik, maar blijkbaar heeft dit niet het effect waar ze naar op zoek waren. Bovendien is de Duitse markt sterk afhankelijk van renovatie. Bij renovatieprojecten wordt BIM nauwelijks gebruikt.

Italië & Polen

In Italië en Polen groeit de BIM-adoptie niet. Het wordt niet gestimuleerd door de overheid en de architecten in deze landen lijken minder bereid om te investeren in het adopteren van BIM. Italië is een land waar renovatie een groot deel van de totale bouwwaarde uitmaakt, dus tenzij de regering daar de adoptie begint te stimuleren, is het onwaarschijnlijk dat we zo'n sterke groei in Italië zullen maken. De Poolse markt is meer nieuwbouwgericht, dus het potentieel voor groeiende BIM-adoptie is er. Het zal echter druk van de overheid nodig hebben om BIM over te nemen, omdat het lijkt dat zonder deze druk de acceptatie van BIM in Polen nog niet toeneemt.

Een exploitatievergunning?

Zoals reeds vermeld in de intro, ben ik ervan overtuigd dat BIM een licentie zal zijn, of al is, om te werken. Het merendeel van de grote commerciële en publieke opdrachten wordt al in opdracht gegeven, waarbij BIM-gebruik een van de vereisten is. Naarmate BIM steeds meer gemeengoed wordt, worden meer actoren in de bouw (gedwongen) om BIM te gebruiken. We zien al een sterke groei van BIM-adoptie bij aannemers, ingenieurs en installateurs. Hierdoor ontstaat een omgeving waarin BIM de norm wordt en de voordelen voor alle betrokkenen duidelijk worden. BIM-gebruik zal voornamelijk beperkt blijven tot nieuwbouw commerciële en openbare gebouwen, maar in sommige gevallen ook voor residentiële nieuwbouw. Ik verwacht dat BIM-adoptie en -gebruik zal blijven groeien in Nederland, Frankrijk, Spanje en België. In mindere mate in het Verenigd Koninkrijk en Duitsland. In Italië en Polen zal de BIM-adoptie echter niet aanzienlijk toenemen, tenzij de regering de zaak zal afdwingen.

Voor fabrikanten van bouwmaterialen zal BIM zowel een afvoerputje zijn voor grondstoffen (alle producten in BIM-formaat krijgen, de strategierechten krijgen etc.) als een nieuwe kans om meer waarde toe te voegen aan het merk.

Ik heb mijn mening gebaseerd op bevindingen uit het rapport Building Information Modelling van de European Architectural Barometer in het vierde kwartaal van 2017. In dit rapport wordt op basis van 200 succesvolle interviews met architecten per land (1.600 in totaal) een breed scala aan onderwerpen behandeld, variërend van LOD-niveaus tot adoptie en vereisten die ze hebben ten opzichte van de fabrikanten.