Cookievoorkeuren
InstellingenIk ga akkoord

De overgang naar installaties zonder fossiele brandstoffen; hoe groot is de vraag vanuit de markt?

De laatste jaren is duurzaamheid steeds belangrijker geworden, vooral in de bouw- en installatiebranche. Tijdens de crisis stagneerde de vraag naar duurzaamheid enigszins, maar de laatste jaren is er weer sprake van een toename.

Vrij van fossiele brandstof

Ook in de installatiemarkt is duurzaamheid een belangrijk onderwerp geweest, maar de laatste jaren is er een echte hype ontstaan rond alle elektrische of fossiele brandstofvrije HVAC-installaties. Het is duidelijk dat de klimaatakkoorden van Parijs van 2016 een grote impact hebben gehad op deze trend. In Nederland heeft de vermindering van de gaswinning in Groningen de discussie nog relevanter gemaakt. Tegenwoordig kun je in Nederland geen installatiesectormagazijn openen zonder geconfronteerd te worden met allerlei voorspellingen voor een volledig elektrische installatietoekomst.

Drijfveren en barrières

Het zijn duidelijk enkele sterke trends achter de verschuiving naar installaties zonder fossiele brandstoffen. Denk bijvoorbeeld aan wetgeving, algemene trend naar duurzaamheid, verwachte stijgende kosten van fossiele brandstof, verbeteringen in groenere technologie, etc. Er zijn echter ook zeker enkele barrières zoals het gebrek aan gekwalificeerd werk om deze nieuwe producten daadwerkelijk te installeren. Daarnaast zijn hogere initiële kosten met onduidelijkheid wie deze kosten gaat betalen en hoge investeringen die nodig zijn om de infrastructuurdistributie te veranderen ook barrières. Naar mijn mening zal dit een zeer belangrijke ontwikkeling zijn, maar de belangrijkste vraag is wanneer de markt de switch gaat maken naar fossielvrij. Wordt het 5 jaar, 10 jaar of langer? 

Het perspectief van installateurs

Naast het onderzoeken van deze drijfveren en barrières, vind ik het altijd interessant om dingen ook vanuit een installateursperspectief te bekijken. Een van de eerste dingen wat moet gebeuren is een toename in de vraag van de eindgebruiker. In het nieuwe Q2 2018 rapport van de Europese HVAC monitor  richten we ons op dit onderwerp; Verschuiving naar fossiele brandstofvrije producten (Gebaseerd op 1.000 succesvolle interviews met HVAC-installateurs in 6 Europese landen).

We vroegen de HVAC-installateurs onder andere in hoeverre ze al te maken hebben met een vraag naar fossiele brandstofvrije producten van hun klanten. De resultaten zijn samengevat in de bovenstaande afbeelding.

Laagste vraag in het Verenigd Koninkrijk

Installateurs in het Verenigd Koninkrijk ervaren duidelijk de laagste vraag naar fossiele brandstofproducten vanuit hun klanten. Slechts 16% van de klanten vraagt om fossiele brandstofvrije producten. Het nr. 1-product dat volgens de installateurs het hoogste potentieel heeft, zijn thermische zonnesystemen. Verrassend genoeg denken de installateurs uit het VK dat het slechts iets meer dan een decennium zal duren voordat de grote verschuiving naar alternatieve energiebronnen plaatsvindt.

Middelmatige vraag in Frankrijk & België

In Frankrijk vraagt ongeveer een kwart van de klanten van de installateurs naar oplossingen zonder fossiele brandstoffen. Het is niet verwonderlijk dat de nr. 1 genoemde fossielvrije producten met een goed potentieel voor de toekomst elektrische boilers in combinatie met een warmtepomp zijn. Franse installateurs denken samen met installateurs uit België dat de overgang naar alternatieve energiebronnen ongeveer tien jaar zal duren. De Belgische installateurs zijn zeer in lijn met hun Franse tegenhangers, zowel in het aandeel consumenten dat naar fossiele brandstofvrije producten vraagt (26%), als in het Nr 1 product met het hoogste potentieel (elektrische kachels winnen in combinatie met warmtepompen).

Iets hogere vraag in Nederland en Duitsland

In Duitsland beweren installateurs dat ongeveer een derde van hun klanten vraagt naar producten zonder fossiele brandstoffen. Opvallend is dat Duitse installateurs voorspellen dat de overstap naar alternatieve energiebronnen langer zal duren dan hun Europese collega's (ruim tien jaar). De nr. 1 genoemde fossiele brandstofvrije oplossing met een goed potentieel voor de toekomst zijn volgens Duitse installateurs thermische zonnesystemen.

Ongeveer een derde van de klanten van Nederlandse installateurs vraagt naar fossielvrije producten. Dit is het op een na hoogste van alle Europese landen die worden bestreken. De verwachting van Nederlandse installateurs omtrent de grote verschuiving naar alternatieve energiebronnen ligt op iets meer dan tien jaar. Ook in Nederland is de verwachting dat het nr. 1 fossielvrije product met een goed potentieel voor de toekomst de thermische zonnesystemen zijn, net zoals in Duitsland en het VK.

Hoogste vraag in Polen

Poolse installateurs ervaren het grootste deel van de klanten dat naar fossielvrije producten vragen. Zij delen de nr. 1-productkeuze met het hoogste potentieel met hun Franse en Belgische tegenhangers; Elektrische boilers in combinatie met een warmtepomp. Poolse installateurs denken wel dat het nog wel even zal duren voordat er een grote verschuiving te zien is naar alternatieve energiebronnen (op één na langste in Europa).

De toekomst

Afhankelijk van hoe je het bekijkt, is het aandeel klanten dat al om fossiele brandstofvrije producten vraagt in Europa al vrij hoog (gemiddeld bijna 30% in Europa). Het valt te verwachten dat de verschuiving naar fossiele brandstofvrije producten relatief snel op ons afkomt. Door onder andere de toename van de aandacht voor dit onderwerp en mogelijke verdere wetgeving die ervoor zorgt dat producten en technologieën zonder fossiele brandstoffen steeds beter en goedkoper worden.

Als je het echter vanuit een capaciteitsperspectief bekijkt, vraag ik me altijd af hoe ik deze steeds complexere installaties ga installeren. Er is al een ernstig kwantitatief en kwalitatief tekort aan arbeidskrachten, vooral in West- en Noord-Europa, deze zal de komende jaren alleen maar ernstiger worden. Voor nieuwbouwprojecten is dit een minder groot probleem, maar het grootste deel van de transitie moet plaatsvinden op de bestaande woningvoorraad. Er moeten ernstige wijzigingen worden aangebracht in de installatie en distributie. Naast de capaciteit om het eigenlijke werk te doen, wie gaat dit betalen?

Als je de installateur vraagt naar de overgangsperiode die ze verwachten voor een grote verschuiving naar alternatieve energiebronnen, vermelden de meesten van hen een tijdsbestek van ruim tien jaar. Ik ben het eens met die beoordeling. Het is duidelijk dat de verschuiving zal komen, maar ik denk dat het langer zal duren dan nu verwacht.

Uiteindelijk is dit eigenlijk beter voor zowel de consumenten, installateurs als fabrikanten. De extra tijd zal hard nodig zijn om verschillende technieken te perfectioneren, het installatiegemak te verbeteren en de totale kosten van de overgang te verlagen.

Meer lezen?

Zoals gezegd zijn deze resultaten gebaseerd op de Europese HVAC-installatiemonitor  (driemaandelijks multi-client onderzoek, gebaseerd op 4.000 telefonische interviews met HVAC-installateurs per jaar). Het volledige Q2 2018-rapport (thema: verschuiving naar fossiele vrije producten) behandelt veel onderwerpen, waaronder meer details over de hierboven gedeelde informatie, de rol van de elektrische installateurs, fabrikanten die al fors investeren in alternatieve energie, opleidings- en onderwijsbehoeften en nog veel meer.